محقق کَرَکی، علی بن حسین (درگذشت 940 ﻫ ق)، معروف به محقق ثانی، از علما و فقیهان شیعه و از نخستین نظریهپردازان ولایت فقیه در فقه شیعی است که در دورۀ صفویان میزیست. مشهورترین اثر او، جامع المقاصد فی شرح القواعد، از مهمترین کتابها در فقه استدلالی و اصولی است.
مُحْتَسِب از کارگزاران حکومتهای اسلامی بود که بیشتر، نظارت بر اجرای احکام دین، بهخصوص امر به معروف و نهی از منکر را بهعهده داشت.
مُجادله پنجاهوهشتمین سورۀ قرآن و در جزء 28 آن واقع شده است. 22 آیه دارد. در مدینه بر پیامبر اسلام(ص) نازل شده است.
مُباهله واژهای عربی است بهمعنای یکدیگر را نفرین کردن در پیشگاه وجودی که به او ایمان داریم. در اصطلاح به موقعیتی گفته میشود که دو تن یا دو گروه دربارۀ موضوعی با یکدیگر اختلاف پیدا میکنند، و پس از بحث و گفتگوی بیحاصل در محلی معین حاضر میشوند و از خداوند میخواهند تا دروغگو را رسوا و به عذاب خویش گرفتار سازد. سنت مباهله از زمانهای گذشته در میان جوامع بشری بهویژه سامیها رواج داشته و برای اثبات حقیقت انجام میشده است. مباهلۀ مشهور در تاریخ اسلام (در 24 ذیالحجه سال 9 ﻫ ق) میان پیامبر(ص) و مسیحیان نَجران در مدینه به وقوع پیوسته است. در این مباهله حقانیت دعوت پیامبر(ص) و فضیلت و برتری اهل بیت ایشان به اثبات رسیده است.
مائده پنجمین سورۀ قرآن و در جزء ششم و هفتم آن است. 120 آیه دارد که همۀ آنها در مدینه بر پیامبر اسلام(ص) نازل شده است. نام سوره از آیههای 112 و 114 آن گرفته شده است. در این آیهها حضرت عیسی(ع) پس از درخواست یارانش (حواریون) از خداوند میخواهد که مائدۀ آسمانی برای آنها فرو فرستد. واژۀ مائده بهمعنای غذا و نیز سفرۀ غذاست و دو بار در این سوره بهکار رفته است.
مانویت (آیین مانی) ترکیبی است از عقاید عرفان مسیحی، فلسفۀ افلاطونی، عقاید زردشتی و بودایی و صابئی که با اندیشههای مانی دربارۀ چگونگی هستی، شکل یافته و نوعی رنگ عرفانی به خود گرفته است. اساس مانویت بر دو اصل نور و تاریکی یا خیر و شر قرار دارد که جدا و ضد یکدیگرند. ازاینرو آن را از ادیان معتقد به ثَنَویت (دوخدایی) دانستهاند. بهعقیدۀ مانی در اَزَل و پیش از آفرینش دنیا، دو اصل نور و تاریکی، دو قلمرو مستقل داشتند که فرمانروایی عالم نور (جهان آرامش و سعادت) را پادشاه نور بهعهده داشت؛ و بر عالم تاریکی (جهان جنگ و پریشانی)، اهریمن یا شیطان فرمانروایی میکرد. اهریمن به قلمرو پادشاه نور حمله کرد و پادشاه نور برای مقابله با او مادر زندگی را آفرید و مادر زندگی هم انسان اَزَلی (اورمزد) را خلق کرد. انسان ازلی با پنج پسر خود، که پنج عنصر نورانی بودند، به پیکار تاریکی رفتند؛ اما اهریمن بر آنها پیروز شد و آن پسران را دیوان خوردند.