مانی (277-216 م) اندیشهورز ایرانی در دورۀ ساسانیان، بنیانگذار آیین مانوی و نگارگری چیرهدست است. در اندیشه و باور او عالم هستی براساس دو نیرو و یا اصل متضاد، اصل نور و اصل ظلمت، که در نبرد دائمیاند، بنیان یافته است. او رستگاری انسان را با نجات روح از بند ماده امکانپذیر میدانست. این آیین نخست در ایران گسترش یافت، و سپس در شرق و غرب آسیا، مصر و شمال افریقا و قسمتهایی از اروپا منتشر شد.
نگاه کنید به صائبین
مالک اَشْتَر (درگذشت 37 ﻫ ق) از معروفترین یاران و فرماندهان سپاه امام علی بن ابیطالب(ع) است.
مالِکی از مذهبهای چهارگانۀ اهل سنت است. در این مذهب پس از قرآن و سنت پیامبر(ص) بر پیروی از سخنان اصحاب و تابعین (راویان حدیث براساس گفتههای مهاجرین و انصار)، بهویژه آنان که اهل مدینه بودهاند، تأکید شده است. این مذهب معتقد است قرآن سخن خداوند و غیرمخلوق (ازلی) است و برای فهم آن باید به ظاهر آیات قرآن بسنده کرد و از تأویل و تفسیر آن پرهیز کرد. آنها به جبر در تعیین سرنوشت در مقابل اختیار معتقدند.
ماعون صدوهفتمین سورۀ قرآن و در جزء سیام آن است. این سوره در مکه بر پیامبر اسلام(ص) نازل شده است و هفت آیه دارد. نام این سوره از آیۀ هفتم آن گرفته شده است و اشاره به کسانی است که از دادن زکات دریغ میکنند. (ماعون بهمعنی زکات یا نیازهای زندگی است.) این سوره را «أرأیت الذی» هم خواندهاند که جملۀ آغاز سوره است.
مارقین از لقبهای خوارج است که در جنگ نهروان با امام علی(ع) جنگیدند. این لقب برگرفته از حدیثی است از پیامبر اسلام(ص) که خطاب به حضرت علی(ع) فرمودند: «پس از من با سه گروه قاسطین، ناکثین و مارقین خواهی جنگید.» مارق بهمعنی بیرونرونده از دین و گمراه است. ازاینرو خوارج را بهسبب بیرون رفتن از فرمان امام علی(ع) و قیام بر ضد او مارقین خواندند.