مادها از اقوام ساکن در جنوب روسیه و سیبری بودند که از حدود قرن نهم پیش از میلاد بهتدریج به فلات ایران مهاجرت کردند. آنان در نواحی شمال غربی ایران ساکن شدند و همسایۀ نیرومند خود، دولت آشور را در سال 607 ق م، شکست دادند. نخستین دولت ایرانی آریاییها در قرن هفتم پیش از میلاد از اتحاد قبیلههای ماد پدید آمد. پادشاهی ماد در سال 550 ق م، از کوروش کبیر، پادشاه هخامنشی، شکست خورد و دورۀ حکمرانی آن پایان یافت.
ماده تاریخ کلمه، جمله یا عبارتی است که جمع حروف آن به حساب اَبجد (جُمَل) با تاریخ رویدادی مهم مطابقت داشته باشد، مانند به تخت نشستن پادشاه، تولد یا درگذشت شخصیتی مشهور، یا روی دادن واقعهای تاریخی، و معمولاً در شعر آورده میشود. حساب ابجد یا جمل را، که از زبان عربی به زبان فارسی راه یافته، بعضی از ادیبان از آرایههای ادبی شمردهاند.
نگاه کنید به کیهان شناسی
مابَعدُالطَبیعه (متافیزیک) از بحثهای اصلی فلسفه است که در آن مفهوم وجود و ویژگیهای آن و شناخت علت نخستین و اصل و بنیاد هستی بررسی میشود.
نگاه کنید به فلسفه
ماتریس چیدمانی مستطیلشکل از اعداد، نمادها یا عبارتهاست که بهصورت سطرها و ستونهایی مرتب شده است. در بسیاری موارد دادهها و اطلاعات گوناگون را میتوان بهصورت ماتریسها بیان کرد. از ماتریسها در رشتههای مختلف مانند ریاضیات کاربردی، مهندسی، پزشکی و اقتصاد استفاده میشود. ریاضیدانان قرنها دستگاه معادلات را بهکمک جدولی از ضرایب معادلات حل میکردند. این جدولها مبنای شکلگیری مفهوم ماتریس از سوی جیمز سیلوستر (1814-1897 م)، ریاضیدان انگلیسی، شد.